حوزه فعاليت شركت بهره برداري نفت و گاز غرب

  1- مركز بهره برداري و نمك زدايي چشمه خوش : واحد بهره برداري چشمه خوش واقع در 52 كيلو متري شهرستان دهلران از توابع استان ايلام مي باشد كه با ظرفيت اسمي 55 هزار بشكه در روز نفت توليدي ميادين چشمه خوش ، پايدار ، پايدار غرب و دالپري را فرآورش و بوسيله يك خط لوله 18 اينچ بطول 153 كيلومتر به واحد بهره برداري شماره 3 اهواز و تلمبه خانه شهيد چمران ارسال مي نمايد . نفت ارسالي واحد چشمه خوش در نهايت به منظور تأمين خوراك پالايشگاه ها و يا صادرات از طريق پايانه نفتي به جزيره خارك ارسال مي گردد . همچنين واحد نمك زدايي چشمه خوش در سال 1385 با ظرفيت اسمي 75 هزار بشكه راه اندازي گرديد ، ‌خوراك واحد نمك زدايي چشمه خوش از نفت نمكي ميادين دهلران ،‌دانان ، پايدار غرب و ساير چاههاي نمكي تأمين مي‌گردد .

2- مركز بهره برداري دهلران : واحد بهره برداري دهلران در فاصله 20 كيلومتري جنوب غرب شهرستان دهلران از توابع استان ايلام قرار دارد، كه با ظرفيت اسمي 55 هزار بشكه در روز نفت توليدي فرآورش شده ميادين دهلران و دانان را پس از شيرين سازي و پمپاژ بوسيله يك خط لوله 16 اينچ بطول 52 كيلومتر به واحد نمك‌زدايي چشمه خوش ارسال مي نمايد .

3- مركز بهره برداري و نمك زدايي نفت شهر : واحد بهره برداري نفت شهر در فاصله 220 كيلومتري غرب كرمانشاه و 60 كيلومتري شهرستان قصرشيرين مي باشد كه با ظرفيت اسمي 15 هزار بشكه در روز نفت توليدي ميدان نفت شهر را پس از فرآورش ، شيرين‌سازي و نمك زدايي به تلمبه خانه ارسال و از طريق خط لوله به ايستگاه تقويت فشار پاطاق ارسال و سپس به پالايشگاه كرمانشاه ارسال مي‌گردد. از آنجا كه بخشي از اين مخزن در خاك كشور همسايه عراق قرار دارد ،‌ از جايگاه و حساسيت ويژه اي برخوردار است. همچنين واحد نمك زدايي نفت شهر در سال 1386 با ظرفيت اسمي 15000 بشكه راه اندازي گرديد. اين واحد به منظور افزايش توليد از ميدان مشترك نفت شهر احداث گرديده است .

4- مركز بهره برداري سركان / ماله كوه واحد بهره برداري سركان / ماله كوه در فاصله 15 كيلومتري شهرستان پلدختر از توابع استان لرستان مي باشد كه با ظرفيت اسمي 30 هزار بشكه در روز نفت توليدي فرآورش شده را پس از شيرين سازي از طريق يك خط لوله 10 اينچ و بطول 21 كيلومتر به تلمبه خانه افرينه و در آخر به پالايشگاه كرمانشاه ارسال مي نمايد .

5- مركز بهره برداري سراجه قم : مركز بهره برداري سراجه قم در فاصله 60 كيلومتري شرق شهر قم واقع مي باشد و داراي توان فرآورشي 4/1 ميليون متر مكعب در روز گاز مصرفي شهر قم را تأمين مي نمايد . مايعات گازي توليد شده در اين واحد بهره برداري توسط تانكر به پالايشگاه تهران منتقل مي شود . مركز بهره برداري سراجه قم در حال توسعه جهت ذخيره سازي و توليد گاز به ميزان 5/4 ميليون متر مكعب مي باشد .

6- مركز بهره برداري تنگ بيجار و كمانكوه : مركز بهره برداري تنگ بيجار و كمانكوه در فاصله 70 كيلومتري شهرستان ايلام قرار دارد . فاز اول اين مركز در سال 1386 به بهره برداري رسيده است و داراي ظرفيت فعلي فرآورشي 7 ميليون متر مكعب گاز را در روز دارا مي‌باشد . شايان ذكر است گاز مركز بهره برداري تنگ بيجار پس از فرآورش ، به پالايشگاه گاز ايلام ارسال و همچنين ميعانات گازي نيز توسط يك خط لوله 6 اينچ به پالايشگاه ايلام منتقل مي شود .  ميادين تحت پوشش : ميادين تحت پوشش شركت شامل دو بخش ميادين فعال و توسعه يافته و ميادين غيرفعال مي باشد . الف :‌ ميادين فعال در حال حاضر 11 ميدان نفتي و گازي در حيطه فعاليت اين شركت مي باشد كه عبارتند از : ميادين نفتي شامل : چشمه خوش ،‌ پايدار ،‌ پايدار غرب ،‌ دالپري ، دهلران ،‌ دانان ، سركان ،‌ ماله كوه و نفت شهر ميادين گازي شامل :‌ سراجه قم و تنگ بيجار ب : ميادين غير فعال باباقير ،‌ امام حسن ( ع ) ،‌ ويزنهار ، شاخه ،‌ كوه سمند ،‌ كبير كوه ،‌ هليلان ، چنگوله ، آبان و آذر  برنامه هاي توسعه اي و در دست اقدام : الف : پروژه هاي توسعه اي ميادين چشمه خوش ، ‌دهلران ، دانان ، پايدار غرب ، سركان ، مالكوه ، ‌شاخه ،‌ آبان و تنگ بيجار پروژه هاي توسعه اي فوق در قالب طرح هاي توسعه اي ميادين نفتي و گازي شركت نفت مناطق مركزي ايران با هدف افزايش توليد در مرحله اجرا مي باشد . 1- توسعه ميدان نفتي چشمه خوش با حفر 4 حلقه چاه جديد و توسعه واحد بهره برداري چشمه خوش . 2- طرح جمع آوري گازهاي همراه و تزريق گاز به ميدان نفتي چشمه خوش. 3- طرح احداث NGL3100 چشمه خوش . 4- احداث واحد بهره برداري و نمك زدايي دهلران . 5- طرح توسعه ميدان دانان با نصب مجموعه تفكيك و پمپ هاي انتقال در محل ميدان دانان . 6- طرح توسعه و بهره برداري از ميادين نفتي آبان و شاخه . 7- طرح نصب و راه اندازي پمپ هاي سرچاهي و پمپ هاي انتقال سيال دو فازي ميادين پايدار غرب و شرق . 8- احداث خطوط لوله انتقال نفت از واحد بهره برداري چشمه خوش به مبادي صادراتي جنوب و پالايشگاه هاي شمال . 9- احداث واحد نمك زدايي سركان و مالكوه . 10- حفاري چندين حلقه چاه جديد در ميادين سركان و مالكوه . 11- طرح توسعه فاز دوم واحد بهره برداري گاز تنگ بيجار . ب : طرح توسعه ميدان نفت شهر : باتوجه به مشترك بودن ميدان نفت شهر و در راستاي توليد مطلوب از اين مخزن طرح توسعه اين ميدان در قالب يك واحد بهره برداري و نمك زدايي احداث و در سال 1386 راه اندازي شده است ، همچنين يك واحد تقويت فشار گاز پس از انجام مطالعات مهندسي هم اكنون در مرحله واگذاري جهت اجرا مي باشد . ج :‌ طرح توسعه و دو منظوره نمودن سراجه قم : با توجه به بافت مخزني سراجه و همچنين عدم امكان ذخيره سازي گاز در سطح الارض ،‌ در حال حاضر مطالعات مقدماتي در راستاي دو منظوره نمودن اين مخزن بگونه اي كه فصول گرم و كم مصرف سال ، گاز مازاد در اين مخزن تزريق و در فصول سرد بعنوان ذخيره بهره برداري بعمل آيد در دست اقدام مي باشد .

تقسیم بندی صنعت نفت و واحدهای بهره برداری

مقدمه

در رشته مهندسی نفت فعالیت ها بر  سه گروه تقسیم می شوند : صنایع بالا دستی ، میان‌دستی و صنایع پایین دستی

·        صنایع بالادستی در صنعت نفت عمدتاً شامل  بخش جستجو ، اکتشاف ، حفاری و تولید نفت خام و گاز طبیعی می شود . هر چند گاهی  به نام اکتشاف و تولید هم شناخته می‌شود.

·        صنایع میان‌دستی عمدتاً در دسته پایین‌دستی طبقه‌بندی می‌شوند.

·        صنایع پایین دستی در صنعت نفت به تصفیه نفت خام، فروش و توزیع گاز طبیعی و محصولات مشتق از نفت خام مورد استفاده قرار می‌گیرد

در مورد بازار کار این دو عنوان می توان گفت صنایع پایین دستی بازار کار خوبتری نسبت به صنایع بالا دستی دارد .  

 

در این مقاله واحدهای بهره برداری نفت را معرفی می کنیم و در آینده نزدیک کلیه این بخش ها بطور اختصاصی توضیح داده خواهند شد.

ابتدا باید بدانیم پالایشگاه نفت چیست؟

پالایشگاه نفت یک واحد صنعتی است که در آن نفت خام به مواد مفیدتری مانند سوخت جت و هواپیما، سوخت دیزل، بنزین، آسفالت و قیر، گاز مایع شده و بسیاری دیگر از فرآورده‌های نفتی تبدیل می‌گردد. پالایشگاه‌های نفت به طور معمول واحدهای صنعتی بزرگ و پیچیده‌ای می‌باشند که در آنها واحدهای مختلف توسط مسیرهای لوله کشی متعددی به هم پیوند داده شده‌اند.

واحدهای بهره برداری نفت

 صنعت نفت شامل واحد های پروسس و پردازش متفاوتی می باشد که در زیر به صورت مختصر بیان شده اند :

·        واحد نمک زدایی (  Desalter Unit) : طی عملیات شستشو قبل از آنکه نفت خام به واحد جداسازی اتمسفریک منتقل گردد نمک از نفت جدا می‌گردد.

·        واحد جداسازی اتمسفریک (  Atmospheric Distillation Unit ) :نفت خام به برش‌های مختلف تقطیر می‌شود.

·        واحد جداسازی خلا (Vacuum Distillation Unit ) : باقیمانده مواد از واحد جداسازی اتمسفریک بیشتر از هم جدا می‌گردند.

·        واحد بهبود هیدروتریتور نفتا (Naphta Hydrotreator Unit ) :با استفاده از هیدروژن از نفتای حاصل از برج تقطیر گوگردزدایی می‌شود .

·        واحد اصلاح کاتالیستی (Catalytic Reformer Unit ) :این واحد دارای کاتالیست می‌باشد که برای تبدیل رنج تبخیر نفتا به محصولات بهینه با اکتان بالا استفاده می‌گردد. یکی از تولیدات جانبی واحد اصلاح کاتالیستی هیدروژن می‌باشد که در هیدروتریتور و هیدروکراکر استفاده می‌گردد .

·        واحد هیدروتریتور چگالشی (Distillate Hydrotreator ) : سوخت دیزل چگالیده را پس از برج جداکننده گوگردزدایی می‌کند .

·        واحد شکافت کاتالیستی سیالی (Fluid Catalytic Cracking Unit ) :  برش‌های سنگین تر برج تقطیر را به برش‌های سبک تر و با ارزش تر ارتقا می‌دهد .

·        واحد شکافت هیدروکراکر (Hydrocracker Unit ) :با استفاده از هیدروژن برش‌های سنگین تر را به برش‌های سبک تر با ارزش بیشتر تبدیل می‌کند .

·        واحد اصلاح مرکس (Merox Treater ) : در برخی موارد ویژه همانند اصلاح سوخت جت یا یک پروسه مرکس برای اکسیداسیون مرکاپتان‌ها به مواد آلی استفاده می‌گردد .

·        فرآیند کک سازی (Caking Process) : طی این پروسه آسفالت به بنزین و سوخت دیزل تبدیل می‌شود و کک به عنوان باقیمانده می‌ماند .

·        واحد آلکالیشن (Alkylation Unit) : برای پروسه ترکیب و اختلاط اجزایی با عدد اکتان بالا تولید می‌کند .

·        واحد دیمرزاسیون (Dimerization Unit)

·        واحد ایزومریزاسیون (Isomeration Unit) : مولکول‌های خطی را به مولکول‌های حلقوی که دارای اکتان بالاتری می‌باشند تبدیل می‌کند و محصول جهت اختلاط به درون واحد الکالیشن و یا بنزین هدایت می‌گردد.

·        واحد تغییر بخار (Steam Reforming Unit) : هیدروژن مورد نیاز برای واحدهای هیدروکراکر و هیدروتریتور را تامین می‌کند .

·        واحدهای گاز مایع شده پروپان و سوخت‌های گازی مشابه : این واحدها به صورت مدور می‌باشند تا توانایی تامین سوخت‌های مزبور را به صورت مایع داشته باشند .

·        مخازن ذخیره نفت خام و فرآورده‌های پالایش شده.

·        واحدهای یوتیلیتی همانند برج‌های خنک کن، واحد آب، واحد بخار، واحد جمع آوری و تصفیه فاضلاب.

واحد بهره برداری Production unit

واحد بهره برداری يك واحد بهره برداري در حقيقت عبارت است از كارخانه اي با تمامي وسايل لازم كه عمل جداسازي گازونفت توليدي از چاهها در آن صوتن مي گيرد و سپس گاز ونفت تفكيك شده به محل موردنظرارسال مي گردند . انواع وسايل وابزارمختلف اعم از لوله ها ، شيرها ، دستگاههاي تفكيك كننده ، پمپها ، توربينها ، ابزار دقيق و غيره اجزاء تشكيل دهده يك واحد بهره برداري مي باشند . طراحي واحد بهره برداري با توجه به شرايط محل و درنظر داشتن مقدار ظرفيت و به طور كل موقعيت عمل ، خود تحت ضوابط خاصي صورت مي گيرد . بحث راجع به نكات مختلف در طراحي و نحوه كار علاوه بر احتياج به تبحر كامل مجموعه مفصلي را شامل مي گردد كه از حوصله اين مختصر خارج است . در اينجا به قسمتهاي اصلي واحد بهره برداري و كار آنها در رابطه باعمليات مورد نظر اشاره مي گردد .